lunes, 2 de febrero de 2026

De Haydn a Bruckner pasando por Schubert

 

La Tormenta (1792) de Haydn

En un concierto de la Orquesta Filarmónica de Berlín celebrado el 23 de octubre de 2021, dirigiendo Adam Fischer, he descubierto un madrigal para coro y orquesta del autor de La Creación (The Storm, Hob. XXIVa:8, con texto de John Wolcot, conocido también como Peter Pindar), que me ha parecido una página, de unos diez minutos, original, apasionante. Con garra y dramatismo, y unas audaces modulaciones, es una pieza que, de no saber quién fue su autor, yo habría pensado en Schubert de última época o incluso en Brahms o Bruckner*. Me parece que esta versión, con el Coro de Radio Berlín, de uno de los muy pocos directores que ha grabado todas las Sinfonías de Haydn, y que puede disfrutarse en Digital Concert Hall, es magnífica.

Me sorprende que una obra tan, tan desconocida, sea tan admirable; solo he encontrado una grabación de la misma (Haydn Society Choir, dir. Denis McCaldin, Meridian 1997). Y se me ha venido inevitablemente a la cabeza: si la hubiese firmado un tal Wolfgang Amadeus Mozart, habría al menos una veintena de grabaciones.

*Traducido su texto al alemán por Gottfried van Swieten, una interpretación en Viena el año 1793, fue elogiada y vista como “en el espíritu y a la manera de Haendel”, observación tampoco desacertada. Pero al inefable Eduard Hanslick, el gran martillo de Wagner y Bruckner, en 1891 no le gustó gran cosa.

 

Bruckner y Schubert

Se lee a menudo cómo en las Sinfonías de Bruckner se pueden rastrear influencias de Schubert, en concreto de la Novena en Do mayor, la “Grande”. Seguramente es así, pero no había caído en la cuenta de que, aún más claramente quizá, el último Cuarteto de Schubert (nº 15, en Sol mayor, D 887, de 1826) es, sobre todo su primer movimiento, “Allegro molto moderato”, un claro antecedente de varios episodios equivalentes en Sinfonías del compositor de Ansfelden.

 

Rehabilitando a Bruckner ¡con Savall!

Hoy mismo (3 de febrero), supongo que sobreponiéndose a sí mismo, Martín Llade ha dedicado una parte de su programa “Sinfonía de la mañana” (manana en internet) ¡a Anton Bruckner! ¡Qué sorpresa!, y ¿qué bien, no? Pues no tanto... porque lo ha celebrado haciendo escuchar el primer movimiento de la Segunda Sinfonía dirigida por Jordi Savall: si su intención era ayudar a rehabilitar a un compositor del que ha despotricado en mil ocasiones, podría haber buscado una versión "como Dios manda"... En los últimos años han salido al mercado varias importantes grabaciones de Bruckner, pero Martín Llade no ha tenido a bien citarlas… y no digamos emitirlas.

Preguntados varios oyentes por sus Sinfonías de Bruckner preferidas, unos cuantos han dicho algo como esto: “ninguna, porque como a Martín Llade este compositor le aburre, pues no me he molestado en escuchar ninguna”... ¡Bravo, Martín, estarás orgulloso… de sembrar desconocimiento de quien no te agrada!

Manuel de Falla: Discografía (y VI)

 

Psyché (1924)

1942 EMI         Leila Ben Sedyra/Quinteto Pierre Jamet            4’29     7/5

1957 EMI         Pierrette Alarie/Quinteto Pierre Jamet               4’53     9/6

1972 EMI         Victoria de los Ángeles/Solistas                        5’00     8/7

1972 Erato       Ana Higueras/EnsembleDutoit/Dutoit               6’23     7/7

1980 Decca      Jennifer Smith/LondonSinfonietta/Rattle          5’49     9/8,5

1998 Naxos      Merlyn Quaife/SchirmerEnsemble/Brett Kelly   5’15     8/8

2005 Nonesuch Dawn Upshaw/Solistas                                     4’59     8/8

2018 Alpha      Anna Stéphany/LabyrinthEnsemble                  5’08     8/9

2024 SoloMusica Maria Christina Kiehr/Solistas                        5’22     8,5/9


Siete Canciones populares españolas (1915)

1930 Columbia María Barrientos/Falla

                        1’15+1’16+2’25+3’04+1’30+1’12+1’30=12’12              6/4

1952 EMI         Ana María Iriarte/Roger Machado

                        1’19+1’23+2’19+3’04+1’43+1’14+1’30=12’32              7/5

1952 EMI         Victoria de los Ángeles/Gerald Moore

                        ¿¿??                                                                             8/6

1956 Cascavelle Suzanne Danco/OSuisseRomande/Ansermet

                        1’19+1’20+2’38+3’05+1’40+1’10+1’36=12’48              7/6

1959 RCA        Teresa Berganza/Félix Lavilla

                        1’05+1’21+2’42+2’52+1’32+0’59+1’35=12’06              9/6

*1960 EMI       Teresa Berganza/Gerald Moore                                    

                        1’04+1’16+2’26+2’52+1’44+1’09+1’41                        8/5

1961 EMI         Victoria de los Ángeles/Gonzalo Soriano

                        1’17+1’11+2’51+2’48+1’31+0’59+1’28=12’03              9/7,5

1973 Decca      Horne/Martin Katz

                        1’20+1’13+2’32+3’11+2’02+1’03+1’30=12’51              7/7,5

1985 Philips     Carreras/Martin Katz

                        1’25+1’24+2’41+3’22+1’46+1’06+1’30=13’14              8/8

1991 Philips     Carreras/EnglishChamber/Berio (orq. Berio)

                        1’19+1’19+2’15+3’16+1’17+1’04+1’28=12’09             8/8,5

1993 Warner    Ann Monoyios/Manuel Barrueco, guitarra (trabscr. Llobet)

                        1’09+1’27+2’52+3’22+1’35+1’08+1’28=13’01              6/7

1994 EMI         María Orán/Miguel Zanetti

                        1’16+1’26+2’35+3’12+1’38+1’14+1’44=13’05              8/7

1995 Dorian     Martha Senn/OSinfSimónBolívar/Eduardo Mata (orq. Berio)

                        1’17+1’27+2’30+2’54+1’22+1’03+1’42=12’15              6/8

2007 ArteVerum Barbara Hendricks/Love Derwinger

                        1’22+1’18+2’31+2’52+1’33+1’05+1’31=12’12              7/7

2012 HMundi   Bernarda Fink/Anthony Spiri

                        1’22+1’27+2’17+3’09+1’34+1’07+1’34=13’30              8/9

2016 HMundi   Estrella Morente/Javier Perianes

                        1’22+1’15+2’12+3’07+1’24+1’03+1’19=11’42              7/9

2021 Sony        Anita Rachvelishvili/Vincenzo Scalera

                        1’08+1’18+2’24+2’43+1’48+0’58+1’27=11’46              9/8

2022 IBS          María Toledo/BilbaoSinfonietta/Iker Sánchez Silva

                        1’25+1’29+2’52+3’20+2’09+1’15+1’31=13’58              6/8

 

Soneto a Córdoba (1927)

1930 Columbia María Barrientos/Falla                          3’05     6/4

1957 EMI         Maria Kareska/S.Nicolesco (arpa)         2’03     7/6

1972 EMI         Victoria de los Ángeles/Annie Challan  2’19     8/7,5

1994 EMI         María Orán/Miguel Zanetti                   2’23     9/7

1998 Naxos      Merlyn Quaife/SchirmerEns/Brett Kelly2’45     7/8      


Tus ojillos negros, canción andaluza (1903)

1926 EMI         Elvira de Hidalgo/Orquesta                   3’30     6/2

19... RCA         Hipólito Lázaro/Orquesta                     3’42     5/4

1994 EMI         María Orán/Miguel Zanetti                   4’03     9/7

2012 HMundi   Bernarda Fink/Anthony Spiri                4’07     9/9

2004 MaGuido Montse Torruella/Manuel Gª Morante   4’21     6/5

2023 Klarthe    Maya Villanueva/David Saudubray       3’31     7/8


El retablo de Maese Pedro (1923)

1953 EMI         Toldrá/ONacRTF/Rodríguez Aragón, Renom, Ausensi              27’34   9/6,5

1958 RCA        Argenta/ONacEspaña/Julita Bermejo, Munguía, R.Torres          27’21   8/6

1961 EMI         Freitas Branco/OConcMadrid/Tourné, Lavirgen, Renato Cesari 26’40            7,5/6,5

1967 Almaviva E.Halffter/OSinfRTVE/Penagos, José MªHiguero, Pedro Farrés 29’25   7/7

1972 Erato       Dutoit/EnsembleDutoit/A.Higueras, Cabrera, Pérez Bermúdez   26’52   6/7

1980 Decca      Rattle/LondonSinfonietta/J.Smith, A.Oliver, Peter Knapp          28’25   7/8

*1990 Decca     Dutoit/OSinfMontreal/Xavier Cabero, Joan Cabero, J.Díaz/Weinstein 27’50            8,5/8,5

1991 HMundi   Pons/OCámTeatreLliure/Joan Martin, Joan Cabero, Iñaki Fresán       27’04   8/8,5

2006 DG          Encinar/OComunidadMadrid/Olaz, Santamaría, Carlos Álvarez 25’50            7,5/8,5

2024 HMundi   Heras/OCámMahler/A.Hernández, H.López Ayala, J.A.López   26’04   7/9

 

La vida breve (1913)

1954 EMI         E.Halffter/CoroCapillaClásicaPontificia/OSinfÓperaBarcelona

                        V.de los Ángeles, R.Gómez, P.Civil, E.Pava, J.Simorra             67’09   7/5

1966 EMI         Frühbeck/OrfeónDonostiarra/ONacEspaña

                        V.de los Ángeles, Rivadeneyra, Cossutta, Narké, G.Moreno       63’57   8/7

1978 DG          García Navarro/CoroAmbrosian/OSinfLondres

                        Berganza, Nafé, Carreras, Juan Pons, Manuel Mairena               60’25   8/8

1992 Telarc      López Cobos/CoroFestivalMayo/OSinfCincinnati/Alicia Nafé,

                        Catherine Keen, Antonio Ordóñez, Manuel Cid                         63’14   8/9

1994 Dorian     Eduardo Mata/Coros&OSinfSimónBolívarVenezuela/Marta Senn,

                        Cecilia Angell, F.de la Mora, William Alvarado                        57’37   6/7

2004 Naxos      Maximiano Valdés/CoroFundaciónPríncipeAsturias/OSinfAsturias/

                        Ana Mª Sánchez, Alicia Nafé, Vicente Ombuena, Alfonso Echevarría,

Enrique Baquerizo                                                                   63’23   7/6

*2012 C Major Maazel/CGeneralitatValenciana/OComunidadValenciana         

                        Gallardo-Domâs, Mª Luisa Corbacho, J.de León, F.Bou,

Esperanza Fernández/*G.C.del Monaco                                    73’00            9,5/9,5

2019 Chandos  Juanjo Mena/CoroORTVE/BBCPhilharmonic

                        Nancy Herrera, Cristina Faus, Aquiles Machado, José A.López  62’01   8/9