martes, 30 de diciembre de 2025

Sergei Rachmaninov: Discografía (II)

 

Rachmaninov, bastante menospreciado en general desde ciertos ámbitos hasta hace

pocas décadas (debido mayormente al hecho de ser uno de los más “rezagados”

post-románticos), hoy parece gozar de una reputación notoriamente más asentada.

De sus Conciertos, evidentemente el bello, inspirado y lucido Segundo

no ha dejado de ser muy transitado desde hace más de un siglo.

El Tercero, no tan popular, no es seguramente menos notable.

Destacado también el Primero, es el Cuarto el que goza de menos predicamento.

Tan sobresaliente como cualquiera de ellos es la Rapsodia Paganini.

De sus Sinfonías, la Primera es la menos apreciada; algo rehabilitada la Tercera,

no hay duda de que la más admirable es, con mucho, la bellísima y magistral Segunda.

Del resto de sus obras orquestales, La roca y las Danzas sinfónicas son muy valiosas,

pero no tanto como el formidable poema sinfónico La isla de los muertos.

En el campo de la música de cámara sobresale, con mucho,

la Sonata para violonchelo y piano.

Para piano solo, todas las colecciones revisten interés, así como la Segunda Sonata

y las Variaciones Corelli y Chopin.

Imprescindible conocer una selección de sus Canciones y Las campanas,

pero no menos bellas son sus dos composiciones religiosas muy poco conocidas:

las Vísperas y la  Liturgia de san Juan Crisóstomo.

De sus tan olvidadas óperas creo que destacaría El caballero avaro.

 

Concierto No. 3, Re m, op. 30 (1909)

1940 RCA           Rachmaninov/OdeFiladelfia/Ormandy         13’49+08’35+11’22          6/4

1940 Archipel     Gieseking/OConcertgebouw/Mengelberg    16’05+09’19+12’29          7/4

1941 APR            Horowitz/OFilNuevaYork/Barbirolli            14’24+08’41+11’06          4/3

1951 RCA           Horowitz/OSinfRCAVictor/Reiner               15’20+09’47+12’09          6/5

1954 RCA           W.Kapell/OSinfVictorian/Bernard Heinze   14’57+11’02+12’07          6,5/4

1955 EMI            Gilels/OConservParís/Cluytens                     15’09+10’03+13’15          7,5/6

1958 RCA           Van Cliburn/OSinfAir/Kondrashin               17’31+10’39+15’06          6,5/7

1961 Mercury     Byron Janis/OSinfLondres/Dorati                 14’48+10’08+12’49          7/7,5

1966 Chandos     Earl Wild/ORoyalPhilh/Horenstein               15’02+08’42+11’49          5/7

1972 Philips        R.Orozco/ORoyalPhilharmonic/De Waart   17’36+10’44+12’57          7/8

1972 Decca         Ashkenazy/OSinfLondres/Previn                  18’44+12’08+14’59          9/8

1974 EMI            Agustín Anievas/ONewPhilharm/Ceccato   17’13+10’39+14’35          7/7,5

1975 Decca         Larrocha/OSinfLondres/Previn                     17’18+12’15+15’05          9/8

1976 DG              Tamás Vásáry/OSinfLondres/Ahronovitch  17’46+11’55+14’20          7,5/7,5

1976 RCA           Ashkenazy/OFiladelfia/Ormandy                 18’32+12’03+15’29          9,5/7,5

1978 RCA           Horowitz/OFilNuevaYork/Ormandy            16’50+11’41+14’25          8/7

1981 EMI            Weissenberg/ONacFrancia/Bernstein           17’42+12’59+16’03          6,5/7,5

1981 Sony           Gavrilov/OAcadémicaEstatalURSS/Lazarev 17’08+11’18+13’37        8/7,5

1983 Decca         Jorge Bolet/OSinfLondres/Iván Fischer       17’11+11’11+15’47          7,5/8,5

1986 Decca         Ashkenazy/OConcertgebouw/Haitink          17’39+11’38+14’26          9,5/9

1987 EMI            Andrei Gavrilov/OdeFiladelfia/Muti            18’38+12’37+14’21          10/9

1982 Philips        Argerich/OSinfRadioBerlín/Chailly             15’46+11’00+13’22          8/8

1989 Warner       Cécile Ousset/OPhilharm/Günther Herbig   17’22+11’07+15’16          7/8

1990 Sony           Bronfman/OPhilharmonia/Salonen               17’21+11’11+14’35          8/8,5

1991 Collins       Cristina Ortiz/OPhilharmonia/Iván Fischer  16’33+11’03+14’17          8/8,5

1992 Teldec        Berezovsky/OPhilharmonia/Inbal                 17’34+11’08+13’28          9/8

1993 RCA           Kissin/OSinfBoston/Ozawa                           18’29+10’36+14’56          8,5/7

1994 Naxos         Bernd Glemser/OSinfNacIrlanda/Maksymiuk17’27+11’43+14’25       7,5/8

1995 EMI            Leif Ove Andsnes/OFilOslo/Paavo Berglund 16’45+10’25+14’25       7,5/8,5

1998 Naxos         Idil Biret/OSinfRadioNacPolaca/Antoni Wit 17’58+11’35+14’29        7,5/7

1998 Naxos         Bernd Glemser/OSinfRadioNacPolaca/Wit 16’44+11’25+14’24          7,5/8

1998 RCA           Kun-Woo Paik/OSinfRadioMoscú/Fedoseev 19’10+11’09+15’07        9/8,5

2000 Telarc         Lang Lang/OFilSanPetersburgo/Temirkanov17’46+11’13+14’14         9/8,5

2000 Sony           Arkadi Volodos/OFilBerlín/Levine               16’26+10’48+13’48          7/8,5

2004 Hyperion    Stephen Hough/OSinfDallas/Andrew Litton 15’05+09’55+13’21         6/9

2004 Warner       Nikolai Lugansky/OSinfCBirmingham/Oramo15’49+10’43+14’35      8,5/9

2010 Avie           S.Trpceski/ORoyalPLiverpool/V.Petrenko  16’53+10’44+14’18          8/8,5

*2010 EuroArts  Yefim Bronfman/OFilBerlín/Rattle              16’46+10’41+13’20          8/8

*2016 DCHall     Daniil Trifonov/OFilBerlín/Rattle                                                        9,5/8,5

2017 Sony           Khatia Buniatishvili/OFilCheca/Paavo Järvi 16’08+09’37+13’07         5/8

2019 DG              Daniil Trifonov/OdeFiladelfia/Nézet-Séguin17’25+11’18+14’24         8,5/9

2023 DG              Yuja Wang/OFilLosAngeles/Dudamel         16’23+10’16+14’26          8/9

2025 Decca         Yunchan Lim/OSinfFortWorth/Marin Alsop 16’59+10’53+13’55        8,5/8

*2025 DCHall     Anna Vinnitskaya/OFilBerlín/Joana Mallwitz                                         7,5/8,5

2025 IBS              Josu de Solaun/OSinfCastillaLeón/Isabel Rubio 15’02+10’05+13’43   5/9

 

Téngase en cuenta a efecto de las duraciones que, en el primer movimiento, unos pianistas

interpretan la cadenza íntegra y otros la abreviada.

La grabación de Horowitz y Barbirolli es una muestra más de que el famoso pianista ucranio,

más que un músico -a veces lo es- suele ser un virtuoso, que procura correr (¡y lo consigue!)

más allá de lo razonable. Es una forma de espectáculo, más que de hacer música, que detesto.

 

Concierto No. 4, Sol m, op. 40 (1926, rev. 1927, 1941)

1941 RCA           Rachmaninov/OdeFiladelfia/Ormandy         09’41+6’00+08’42            7/5

1958 EMI            Michelangeli/OPhilharmonia/Gracis            09’55+6’04+10’08            9/7

1966 Chandos     Earl Wild/ORoyalPhilh/Horenstein               08’59+5’25+08’43            5/7

1972 Philips        R.Orozco/ORoyalPhilharmonic/De Waart   09’20+6’05+08’58            6,5/8

1972 Warner       Agustín Anievas/ONewPhilh/Frühbeck       09’48+6’06+09’21            7/7,5

1972 Decca         Ashkenazy/OSinfLondres/Previn                  09’58+6’54+09’13            9,5/8

1977 DG              Tamás Vásáry/OSinfLondres/Ahoronovitch 10’43+8’55+09’39            7/7,5

1986 Decca         Ashkenazy/OConcertgebouw/Haitink          10’31+7’36+09’45            10/9

1998 RCA           Kun-Woo Paik/OSinfRadioMoscú/Fedoseev 11’03+7’21+10’16          8,5/8,5

2000 Naxos         Idil Biret/OSinfRadioNacPolaca/Antoni Wit 10’18+6’28+10’16          8/7        

2004 Hyperion    Stephen Hough/OSinfDallas/Andrew Litton09’06+6’22+09’16            6,5/9

2005 Warner       Lugansky/OSinfCBirmingham/Oramo         09’46+6’48+09’36            9/9

2011 Avie           S.Trpceski/ORoyalPLiverpool/V.Petrenko  09’59+7’33+09’39            7/8,5

2012 Anakleta^^ Alain Lefèvre/OSinfMontreal/Kent Nagano 12’31+7’31+13’16            8/8,5

*2017 DCHall     Andsnes/OFilBerlín/Andrés Orozco-Estrada                                           9/8,5

2018 DG              Trifonov/OdeFiladelfia/Nézet-Séguin          10’06+7’05+09’05            9/9

2023 DG              Yuja Wang/OFilLosAngeles/Dudamel         09’02+6’19+08’56            8/9

2023 Naxos         Boris Giltburg/OFilBruselas/Vassily Sinaisky 09’59+6’55+09’57        9/8,5

^^versión original de 1926


viernes, 26 de diciembre de 2025

Sergei Rachmaninov: Discografía (I)

 

Sergei Rachmaninov (1873-1943)

 

PIANO Y ORQUESTA

 

Concierto No. 1, Fa s m, op. 1 (1891, rev. 1917)

1940 RCA           Rachmaninov/OdeFiladelfia/Ormandy         12’02+5’17+7’17              6/5

1955 Hänssler     S.Richter/OSinfEstatalURSS/Sanderling     12’30+6’20+7’52              8/4

1957 RCA           Byron Janis/OSinfChicago/Reiner                12’14+5’41+7’29              6,5/6

1958 Decca         Peter Katin/OFilLondres/Boult                     11’50+4’54+7’38              6/5

1962 Mercury     Byron Janis/OFilMoscú/Kondrashin             11’59+5’38+7’14              6/6

1966 Chandos     Earl Wild/ORoyalPhilh/Horenstein               12’00+5’36+6’50              5/7

1972 Philips        R.Orozco/ORoyalPhilharmonic/De Waart   12’44+6’28+7’54              7/8

1972 Warner       Agustín Anievas/ONewPhilh/Frühbeck       12’45+6’05+8’03              7,5/7,5

1972 Decca         Ashkenazy/OSinfLondres/Previn                  13’25+6’54+7’54              10/8

1976 DG              Tamás Vásáry/OSinfLondres/Ahronovitch  14’03+7’34+7’59              7/7,5

*1979 Medici      Postnikova/OSinfBBC/Rozhdestvensky       13’15+7’00+7’26              9,5/6,5

1987 Decca         Ashkenazy/OConcertgebouw/Haitink          13’13+6’45+8’09              9,5/9

1998 RCA           Kun-Woo Paik/OSinfRadioMoscú/Fedoseev 13’36+6’55+8’15            8/8,5     

2000 Naxos         Idil Biret/OSinfRadioNacPolaca/Antoni Wit 14’14+6’02+8’27            8/7

2003 DG              Zimerman/OSinfBoston/Ozawa                    12’22+6’42+7’28              8,5/9

2003 Warner       Lugansky/OSinfCBirmingham/Oramo         12’41+6’12+7’49              9/9

2004 Hyperion    Stephen Hough/OSinfDallas/Andrew Litton 12’32+5’39+7’57              7/9

2005 EMI            Andsnes/OFilBerlín/Pappano                        12’05+5’46+7’54              8,5/9

2011 Avie           S.Trpceski/ORoyalPLiverpool/V.Petrenko  12’19+6’34+8’06              7,5/8,5

2013 Bis              Yevgeny Sudbin/OSinfSingapur/Lan Shui   11’44+5’28+7’55              7/9

2019 DG              Trifonov/OdeFiladelfia/Nézet-Séguin          13’08+7’19+7’46              9,5/9,5

*2021 DCHall     Lugansky/OFilBerlín/Tugan Sokhiev                                                       9/9

2023 DG              Yuja Wang/OFilLosAngeles/Dudamel         12’29+6’19+7’35              8,5/9

2023 Naxos         Boris Giltburg/OFilBruselas/Vassily Sinaisky13’47+6’31+8’25           8/9

2025 PianoClass E.Litvintseva/OFilNWDR/V.Mardirossian  14’17+6’33+8’48              6/7,5

 

Concierto No. 2, Do m, op. 18 (1901)

1929 RCA           Rachmaninov/OdeFiladelfia/Stokowski       09’44+10’40+10’55          8/4

1946 RCA           Rubinstein/OSinfNBC/Golschmann             09’12+10’00+09’58          6/4

1950 RCA           Kapell/ORobinHoodDell/W.Steinberg         09’26+10’40+10’48          6,5/6

1954 DG              Andor Foldes/OFilBerlín/Leopold Ludwig  09’29+10’19+10’42          6/6

1956 EMI            Moiseiwitsch/OPhilharmonia/Hugo Rignold10’16+11’12+11’44         5/4        

1956 RCA           Rubinstein/OSinfChicago/Reiner                  10’10+11’48+11’00          8,5/6,5

1958 Decca         Katchen/OSinfLondres/Solti                         09’48+11’56+11’19          8/7,5

1958 RCA           Van Cliburn/OSinfChicago/Reiner               10’51+11’24+11’43          8,5/7,5

1959 Hänssler     S.Richter/OSinfEstatalURSS/Sanderling     11’18+11’43+11’38          9,5/5

1960 Mercury     Janis/OSinfMinneapolis/Dorati                     10’11+09’50+10’37          6,5/6

1960 DG              S.Richter/OSinfFilVarsovia/Wislocki          11’07+11’52+11’35          8/7

1961 Sony           Entremont/OFilNuevaYork/Bernstein          10’30+10’42+11’30          6,5/7

1962 EMI            Ogdon/OPhilharmonia/Pritchard                   11’17+12’17+11’31          6,5/7

1964 Sony           Graffman/OFilNuevaYork/Bernstein           10’28+11’53+11’04          8,5/7,5

1966 Chandos     Earl Wild/ORoyalPhilh/Horenstein               09’21+10’25+10’43          5/7
1968 EMI            Agustín Anievas/ONewPhilharm/Atzmon   09’52+10’24+10’58          7,5/7,5

1972 RCA           Rubinstein/OFiladelfia/Ormandy                  10’08+11’23+11’36          9/8

1972 Decca         Ashkenazy/OSinfLondres/Previn                  11’06+11’53+11’34          10/8

1972 Philips        R.Orozco/ORoyalPhilharmonic/De Waart   10’13+11’35+11’45          7/8

1973 EMI/*DCHall Weissenberg/OFilBerlín/Karajan             11’52+14’26+11’47          7/7

1975 DG              Tamás Vásáry/OSinfLondres/Ahronovitch  11’34+12’32+12’02          8/7,5

1983 Sony           Cecile Licad/OSinfChicago/Abbado             11’06+11’15+11’46          7,5/8,5

1986 Decca         Cristina Ortiz/ORoyalPhilharm/Atzmon      10’33+10’57+11’44          7,5/8,5

1986 Decca         Ashkenazy/OConcertgebouw/Haitink          11’36+11’31+11’17          10/9

1987 Decca         Bolet/OSinfMontreal/Dutoit                          12’08+12’07+12’58          7,5/8

1988 RCA           Kissin/OSinfLondres/Gergiev                       11’23+11’25+11’19          7,5/8

1989 EMI            Gavrilov/OdeFiladelfia/Muti                         10’53+13’49+11’32          7,5/8,5

1990 Sony           Bronfman/OPhilharmonia/Salonen               11’10+11’04+11’41          8/8,5

1991 Erato          Jean-B.Pommier/OHallé/Lawrence Foster   11’15+12’28+11’39          9/8,5

1992 DalSegno   Grimaud/ORoyalPhilh/López Cobos            10’53+11’17+11’48          8/8

1993 Sony           B.Douglas/OSinfLondres/Tilson Thomas    10’51+11’33+11’10          8,5/8

1994 Decca         Thibaudet/OCleveland/Ashkenazy               11’18+11’25+10’44          8/9

2001 Warner       Grimaud/OPhilharmonia/Ashkenazy            11’32+11’57+11’49          10/9

2003 DG              Zimerman/OSinfBoston/Ozawa                    11’46+12’15+11’34          9/8

2004 Hyperion    Stephen Hough/OSinfDallas/Andrew Litton 09’59+11’02+11’33          6/9

2005 DG              Lang Lang/OTeatroMariinsky/Gergiev        11’45+12’27+12’12          7/8

2005 Warner       Lugansky/OSinfCBirmingham/Oramo         11’02+11’13+11’32          8/9

2006 EMI            Andsnes/OFilBerlín/Pappano                        10’15+10’58+11’12          7,5/8

*2008 DG            Grimaud/OFestivalLucerna/Abbado             11’15+11’25+11’20          9,5/9

2009 Channel      Dejan Lazic/OFilLondres/K.Petrenko          11’00+11’36+12’22          7,5/8

2010 DG              Y.Wang/OCámMahler/Abbado                     10’26+11’15+11’26          6/8,5

2010 Avie           S.Trpceski/ORoyalPLiverpool/V.Petrenko  10’20+11’39+11’51          8/8,5

2015 RCA           Hisako Kawamura/OFilCheca/Belohlávek   10’26+10’52+11’33          8/9,5

*2016 DCHall     Kirill Gerstein/OFilBerlín/Semyon Bychkov                                           8/8,5

2017 Sony           Khatia Buniatishvili/OFilCheca/Paavo Järvi 10’00+10’55+10’44         5/8

2017 Mariisnky   Denis Matsuev/OMariinsky/Gergiev            09’52+09’53+11’21          4/9

2017 Decca         V.Benelli Mosell/OFilLondres/K.Karabits   11’03+11’55+11’35          7/9

2017 Naxos         Boris Giltburg/ONacEscocia/Carlos M.Prieto11’24+11’33+11’55        7,5/8,5

2017 Alpha         Vinnitskaya/NDRElbphilharmonie/Urbanski 10’12+11’21+11’53        7/8

2018 DG              Trifonov/OdeFiladelfia/Nézet-Séguin          11’14+11’47+12’16          8/9

2023 DG              Yuja Wang/OFilLosAngeles/Dudamel         11’00+11’03+10’59          8,5/9

2025 DG              Nobuyuki Tsujii/OSinfAlemBerlín/Y.Sado 11’11+11’20+11’52          7/9

martes, 23 de diciembre de 2025

Mi discografía, muy personal, de "El Mesías" de Haendel


El Mesías, HWV 56 (1742)

No suelo hacer discografías de compositores del Barroco o anteriores. En este caso, esta será una excepción. Pero adelanto que esta de El Mesías no es apta, o mejor dicho, no satisfará en absoluto a los “históricamente (bien) informados”.


1954 Decca         Jennifer Vyvyan/Norma Procter/George Maran/Owen Brannigan/

Coro&OFilLondres/Sir Adrian Boult                                                      169’07  5/5


1956 Westminster Pierrette Alarie/Nan Merriman/Léopold Simoneau/Richard Standen/

CoroCámAcademia&OÓperaEstatalViena/Hermann Scherchen         191’59  5/6

 

1959 RCA           Jennifer Vyvyan/Monica Sinclair/Jon Vickers/Giorgio Tozzi/

(orq. Eugene Goossens)    Coro&ORoyalPhilh/Sir Thomas Beecham 144’19  5/6

 

1959 EMI            Elsie Morison/Marjorie Thomas/Richard Lewis/James Milligan/

CoralHuddersfield/ORoyalPhilhLiverpool/Sir Malcolm Sargent         122’       6/6

 

1962 Decca         Joan Sutherland/Grace Bumbry/Kenneth McKellar/David Ward/

Coro&OSinfLondres/Sir Adrian Boult                                     ¿?           7/7

 

1965 EMI            Elisabeth Schwarzkopf/Grace Hoffman/Nicolai Gedda/Jerome Hines/

(versión abreviada) Coro&OPhilharmonia/Otto Klemperer  141’38  9/8

 

1965 DG              Gundula Janowitz/Marga Höffgen/Ernst Haefliger/Franz Crass/

(en alemán)         Coro&OBachMúnich/Karl Richter             151’55  8/7

 

1967 Philips        Heather Harper/Helen Watts/John Wakefield/John Shirley-Quirk/

Coro&OSinfLondres/Colin Davis                                              143’18  8/7,5

 

1967 EMI            Elizabeth Harwood/Janet Baker/Paul Esswood/Robert Tear/   7,5/7

Raimund Herincx/CoroAmbrosian/EnglishChamber/Sir Charles Mackerras   155’08

 

1970 Vanguard    Margaret Price/Yvonne Minton/Alexander Young/Justino Díaz

CoralAmorArtis/EnglishChamber/Johannes Somary             147’34  8/7

 

1972 EMI            James Bowman/Robert Tear/Benjamin Luxon/CoroKing’sCollege

Cambridge/AcademyStMartin/Sir David Willcocks                151’34  7,5/7,5

 

1974 Archiv        Edith Mathis/Birgit Finnilä/Peter Schreier/Theo Adam/           146’12

(Mozart: en alemán) Coro&OSinfRadioAustríaca/Sir Charles Mackerras        7/7,5

 

1976 Decca         Elly Ameling/Anna Reynolds/Philip Langridge/Gwynne Howell/

Coro&AcademyStMartin/Neville Marriner                                            140’01  7/7,5

 

1976 DG              Helen Donath/Anna Reynolds/Stuart Burrows/Donald McIntyre/

CoroJohnAlldis/OFilLondres/Karl Richter                              158’03  8,5/8

 

1976 Erato          Felicity Palmer/Helen Watts/Ryland Davies/John Shirley-Quirk

Coro&EnglishChamber/Raymond Leppard                            157’21  8,5/8

 

1983 Philips        Margaret Marshall/Catherine Robbin/Charles Brett/

Anthony Rolfe-Johnson/Robert Hale/CoroMonteverdi/EnglishBaroqueSoloists

John Eliot Gardiner                                                                   137’08  7/8,5

 

1984 Decca         Judith Nelson/Emma Kirkby/Carolyn Watkinson/Paul Elliott/

David Thomas/CoroIglesiaCatedralCristoOxford/AcademyAncientMusic/

Christopher Hogwood                                                               135’26  6,5/8,5

 

1985 Philips        Margaret Price/Hanna Schwarz/Stuart Burrows/Simon Estes/

Coro&OSinfRadioBávara/Sir Colin Davis                                150’12  8/8

 

1985 Decca         Kiri Te Kanawa/Anne Gjevang/Keith Lewis/Gwynne Howell/

Coro&OSinfChicago/Sir Georg Solti                                        140’28  7,5/9

 

1987 EMI            Kathleen Battle/Florence Quivar/John Aler/Samuel Ramey/

CoroMendelssohn/OSinfToronto/Sir Andrew Davis                146’02  8/9

 

1989 Archiv        Arleen Auger/Anne-Sofie von Otter/Michael Chance/Howard Crook/
John Tomlinson/Coro&EnglishConcert/Trevor Pinnock         149’28  8/8,5

 

1990 Erato          Audrey Michael/Magali Dami/Jard van Nes/Hans Peter Blochwitz/  7,5/8

(Mozart: en alemán) Marcos Fink/EnsVocal&InstrumentalLausana/Michel Corboz 130’16

 

1997 Archiv        Dorothea Röschmann/Susan Gritton/Bernarda Fink/Charles Daniels/

Neal Davies/GabrieliConsort&Players/Paul McCreesh          131’45  6,5/8,5

 

2007 LSO            Susan Gritton/Sara Mingardo/Mark Padmore/Alastair Miles/

CoroTenebrae/OSinfLondres/Sir Colin Davis                          146’10  9/9

 

2008 Coro           Carolyn Sampson/Catherine Wyn-Rogers/Mark Padmore/

Christopher Purves/TheSixteen/Harry Christophers              145’16  6,5/8

 

2009 DHMundi  Christine Schäfer/Anna Larsson/Michael Schade/Gerald Finley/

CoroASchoenberg/ConcentusMusicusVIena/Nikolaus Harnoncourt  141’04  5/9

 

2013 HMundi     Sandrine Piau/Barbara Schlick/Andreas Scholl/Mark Padmore/

Nathan Berg/LesArtsFlorissants/William Christie                  142’25  7,5/8,5


2014 Erato          Lucy Crowe/Tim Mead/Andrew Staples/Christopher Purves/

Coro&ConcertD’Astrée/Emmanuelle Haïm                            135’02  6/9

 

2019 AliaVox      Rachel Redmond/Damien Guillon/Nicholas Mulroy/Matthias Winckhler/

CapellaReialCataluña/ConcertNations/Jordi Savall                 143’39  5/8        

 

2023 Erato          Lucy Crowe/Alex Potter/Michael Spyres/Matthew Brook/

Coro&EnglishConcert/John Nelson             140’38+apéndice: 26’14   7/9

domingo, 21 de diciembre de 2025

"Scheherazade" de Rimsky-Korsakov

 

Rimsky-Korsakov: Scheherazade, suite sinfónica op. 35

(1: El mar y la nave de Simbad. 2: La historia del príncipe Kalender. 3: El joven príncipe y la joven princesa. 4: Fiesta en Bagdad. El mar. El barco se estrella contra la roca magnética)

La suite sinfónica -una especie de gran poema sinfónico en cuatro movimientos- Scheherazade es sin duda la composición más conocida de Nikolai Rimsky-Korsakov (1844-1908). Algunos epidodios de Las mil y una noches despertaron la poderosa fantasía del compositor, que sintoniza a la perfección con el exotismo, el poder evocador y la sensualidad de la colección de relatos, gracias a su felicísima inspiración melódica y a una orquestación de riquísimo colorido -pese a la sobriedad de sus efectivos-. El sultán Schahriar, convencido de que las esposas son siempre infieles, pretende acabar con la vida de todas ellas tras la noche de bodas. Pero he aquí que una, Scheherazade, le cuenta historias tan apasionantes que decide permitirle narrar una cada noche, hasta llegar a las 1001. Tras ese largo período, le perdona la vida indefinidamente.

En El mar y la nave de Simbad, los rudos acordes iniciales representan al cruel sultán y, tal vez también, al poderoso mar (Rimsky se negó a dar detalles de cada uno de los movimientos). El hermoso tema de Scheherazade es enunciado por el violín, instrumento que tiene a lo largo de la obra un papel abiertamente solista. El arpa sugiere el comienzo de la narración de la sultana: una especie de leitmotiv o idée fixe que reaparece en numerosas ocasiones. Más adelante amenaza desencadenarse una tempestad.

En la segunda parte, tras el tema de la protagonista, el príncipe Kalender aparece, errante, disfrazado de mendigo. Una vez agotada la narración, el sultán se plantea amenazar a la cuentacuentos, pero esta continúa -tal vez improvisando- con sus fascinantes historias, logrando así despertar de nuevo su atención y apaciguarlo.

En el tercer movimiento el joven príncipe es descrito por los violines y la joven princesa por el clarinete acompañado de la pandereta. De una dulzura y encanto cautivadores, el episodio concluye con el retorno, una vez más, del solo de violín que describe a Scheherazade.

El cuarto movimiento es el más extenso y el de mayor plasticidad. Brillante hasta el extremo, deslumbrante la fiesta en Bagdad. De pronto, el sultán amenaza de nuevo, pero la sultana logra calmarlo con la narración de nuevas aventuras de Simbad. El acierto con que Rimsky describe la violencia del viento y del mar -como marino los conocía muy bien- y cómo el barco se estrella contra la roca magnética coronada por el guerrero de bronce podríamos calificarlo de antológico. El sultán se amansa definitivamente y vuelve a dominar la situación el tema de Scheherazade en un prolongado solo de violín  cada vez más elevado, suave y enternecedor. 

Situada entre el Capricho español y La gran pascua rusa, con números de opus correlativos, Scheherazade fue compuesta entre febrero y julio de 1888. Fueron Anatol Liadov y otros amigos los que convencieron a Rimsky de que pusiera título a las cuatro partes de la suite. “Al componer Scheherazade pretendí que estas indicaciones guiasen de algún modo la imaginación del oyente por las sendas por donde había discurrido la mía propia”. Con todo, el compositor decidió más tarde retirar esos títulos, dando menos pistas: Preludio, Balada, Adagio y Final fue la otra propuesta (que, por descontado, no ha cuajado). El autor dirigió el 15 de diciembre en San Petersburgo la primera ejecución, que fue acogida con entusiasmo. La popularidad de la obra no ha decrecido desde entonces hasta hoy.

El empresario Sergei Diaghilev, el coreógrafo Mijail Fokin y el escenógrafo y figurinista Léon Bakst convirtieron el año 1910 Scheherazade en un sugestivo ballet, pero alterando el orden de la música y apartándose del argumento original. Fue estrenado por los Ballets Russes, con Ida Rubinstein y Vaslav Nijinsky en los papeles principales. Es infrecuente ver Scheherazade coreografiada, pero las orquestas y directores sí suelen interpretar la suite sinfónica. En todo caso, son las numerosas grabaciones fonográficas las que más han hecho por divulgar esta partitura.          

 

DISCOGRAFÍA

1942 RCA           Monteux/OSinfSFrancisco/Naoum Blinder 08’19+10’30+08’11+11’35     6/5

1953 EMI            Dobrowen/OPhilharmonia/Manoug Parikian11’21+11’48+11’58+12’40    8/6

1953 Mercury     Dorati/OdeMinnesota/¿?                                09’03+10’33+09’54+11’01    6/7               

1956 RCA/Testam Stokowski/OPhilharmonia/Hugh Bean                                           45’46    9/7

1957 EMI            Beecham/ORoyalPhilharm/Steven Staryk    10’04+12’02+10’42+13’00      8/7

1957 DG              Fricsay/OSinfRadioBerlín/Rudolf Schulz    11’03+12’23+11’03+12’42       9/7,5

1957 Decca         Van Beinum/OConcertgebouw/Jan Damen  08’56+11’15+08’48+12’04        6,5/6,5

1959 Prominence  E.Goossens/OSinfLondres/Hugh Maguire   10’28+10’38+09’48+11’54        8,5/8              

1959 Sony           Bernstein/OFilNuevaYork/John Corigliano 11’02+11’48+11’09+12’37         8,5/7,5

1960 RCA           Reiner/OSinfChicago/Sidney Harth              09’06+11’35+12’02+11’47        8,5/8

1960 EMI            Kletzki/OPhilharmonia/Hugh Bean               10’35+11’22+10’38+12’26        9/7

1961 Decca         Ansermet/OSuisRomande/Lorand Fenyves 10’07+11’09+09’34+12’25          7,5/7,5

1963 Philips        Markevitch/OSinfLondres/Erich Gruenberg 09’50+10’28+09’18+12’35        8/8

1965 Decca         Stokowski/OSinfLondres/Erich Gruenberg  10’03+11’40+11’52+12’06         7/5

1968 DG              Karajan/OFilBerlín/Michael Schwalbe         10’01+12’51+10’41+12’56        8/7,5

1970 EMI            Ozawa/OSinfChicago/Victor Aitay               09’32+11’46+09’39+11’53        7,5/6

1972 Philips        Haitink/OFilLondres/Rodney Friend            10’20+12’13+10’16+12’53       7,5/7,5

1974 EMI            Rostropovich/OdeParís/Luben Yordanoff    11’30+12’55+10’27+12’49         10/7

1976 RCA           Stokowski/ORoyalPhilh/Erich Gruenberg    09’32+11’17+11’21+11’56         8/8

1976 Vox            Semkow/OSinfStLouis/Max Rabinovitsj     11’24+12’42+12’38+12’43         8,5/7              

1978 Decca         Maazel/OdeCleveland/Daniel Majeske        09’33+11’03+09’14+11’57        7/8,5

1978 DG              Ozawa/OSinfBoston/Joseph Silverstein       10’18+12’12+10’02+12’18       9/8,5

*1978 Medici      Ormandy/OdeFiladelfia/Norman Carol        09’26+11’18+10’53+12’17       7,5/7,5

1979 EMI            Svetlanov/OSinfLondres/John Georgiadis   12’38+12’46+11’47+12’19        8,5/7,5

1980 Philips        Kondrashin/OConcertgebouw/H.Krebbers   10’10+12’08+09’37+12’21        9/8,5

1982 Philips        Previn/OFilViena/Rainer Küchl                    10’38+11’59+10’54+12’24        8,5/8

1982 DG              Celibidache/SinfRStuttgart/Hans Kalafusz  10’47+14’20+11’10+13’10       9/8

1983 EMI            Muti/OdeFiladelfia/Norman Carol                10’04+12’35+10’20+12’18       8,5/7,5

1984 EMI            Celibidache/OFilMúnich/¿?                           12’04+15’47+12’11+14’09       8/7

1984 Decca         Dutoit/OSinfMontreal/Richard Roberts        10’31+11’31+10’33+12’24        8/8,5

1985 DG              Maazel/OFilBerlín/Leon Spierer                   10’35+11’39+10’22+12’48       8/8,5

1987 Decca         Ashkenazy/OPhilharmonia/C.Warren-Green10’43+12’01+09’52+13’16        9/9

1989 Sony           Mehta/OFilIsrael/Uri Pianka                         10’32+12’20+10’26+12’40       8,5/8

1990 Collins       Frémaux/OFilLondres/¿?                               10’51+11’59+09’40+12’41        7/8

1991 Telarc         Mackerras/OSinfLondres/Kees Hulsmann   10’02+11’54+10’10+12’55        7,5/9

1993 DG              M.W.Chung/OÓpBastilla/Frédéric Laroque 09’12+11’05+09’44+11’32       7/8,5

1993 Naxos         Enrique Bátiz/OPhilharmonia/David Nolan 09’27+11’21+09’56+11’24        7/8

1993 Erato          Barenboim/OSinfChicago/Samuel Magad   10’33+12’58+11’05+12’52         9/8

1994 Decca         Chailly/OConcertgebouw/Jaap van Zweden 10’35+12’49+10’14+13’17       8,5/9

2001 RCA           Temirkanov/OFilNuevaYork/Glenn Dicterow    11’08+13’13+11’13+12’26        10/9,5

*2012 CMajor    Nelsons/OConcertgebouw/V.Eschkenazy    10’52+12’12+10’16+12’25        10/9,5

2014 Chandos     Oundjian/OSinfToronto/Jonathan Crow       10’00+12’13+10’29+12’36       8,5/9,5

2018 CSO            Muti/OSinfChicago/Robert Chen                  10’50+12’53+10’52+13’05      9,5/9

2020 Lawo          V.Petrenko/OFilOslo                                      09’43+12’11+09’48+12’16      7/9

2024 Warner       Pappano/OAcademiaStaCeciliaRoma/¿?      10’05+12’25+10’22+12’19       7,5/8,5